Zgłoś stanowisko rośliny — Pismo dla przyrody

Po co jest ten formularz

Służy do wygenerowania gotowego pisma zgłaszającego stanowisko rośliny do właściwego urzędu. Po wskazaniu lokalizacji na jeden z czterech dostępnych sposobów, wbudowane w formularz automatyczne pobieranie danych ustali dostępne informacje oraz przygotuje pismo do urzędu.

Jak to działa — krok po kroku

1. Podajesz swoje dane (potrzebne do pisma i ewentualnego kontaktu).
2. Wybierasz, czy zgłaszasz gatunek chroniony, czy inwazyjny (IGO).
3. Wskazujesz gatunek.
4. Wybierasz, jak wskażesz lokalizację stanowiska — na jeden z czterech sposobów: klikając miejsce na mapie, wpisując współrzędne GPS (WGS84 lub stopnie-minuty-sekundy), wgrywając zdjęcie z zapisaną lokalizacją (geotag EXIF) albo wczytując plik GPX / KML / KMZ. Jeśli plik zawiera ślad lub obrys złożony z wielu punktów, zostanie automatycznie potraktowany jako płat roślin.
5. Określasz czy jest to pojedyncza roślina czy płat roślin oraz wskazujesz lokalizację na mapie / lub potwierdzasz wskazany punkt, uzupełniasz typ siedliska oraz opis miejsca
6. Wybierasz datę obserwacji, fazę rozwoju / stan rośliny, dodajesz ewentualne zaobserwowane zagrożenia
7. Dodajesz zdjęcia rośliny oraz siedliska
8. Otrzymujesz podsumowanie zgłoszenia celem sprawdzenia wprowadzonych danych
9. Formularz generuje gotowe pismo do podpisania i wysłania do urzędu, które powinno się pobrać automatycznie. Jeśli tak się nie dzieje, możesz je pobierać ręcznie (PDF lub Word)

Co warto przygotować

• Dane kontaktowe — imię, nazwisko, adres, e-mail.
• Lokalizację stanowiska — jeśli masz, przygotuj współrzędne GPS lub zdjęcie z zapisaną geolokalizacją lub plik GPX / KML / KMZ; jeśli nie, po prostu wskażesz miejsce na mapie.
• Gatunek — nazwę rośliny, jeśli ją znasz (pomożemy wybrać ją z listy).
• Zdjęcia — co najmniej cztery wyraźne zdjęcia: pokrój całej rośliny, zbliżenie na liście, zbliżenie na kwiat i zdjęcie rośliny z widocznym otoczeniem — siedliskiem. Zdjęcia są kluczowe do potwierdzenia gatunku. Dzięki załączonym zdjęciom adresat pisma od razu zobaczy, czego dotyczy nasze zgłoszenie.
  Zobacz jak wykonać zdjęcia do dokumentacji
• Datę obserwacji oraz krótki opis (np. liczebność, faza rozwoju).

Na jakiej podstawie powstała lista gatunków

Wykaz gatunków i podstawy prawne według stanu prawnego na dzień 20.10.2026.

Gatunki, które można zgłosić w tym formularzu, nie są naszym wyborem — pochodzą wprost z obowiązujących przepisów. Rośliny chronione i rośliny inwazyjne mają przy tym osobne podstawy prawne, dlatego opisujemy je oddzielnie.

Rośliny chronione

• Lista gatunków i kategorie ochrony — 715 gatunków w 141 rodzinach botanicznych, wraz z podziałem na ochronę ścisłą i częściową, oznaczeniami ochrony czynnej, zakazu transportu, stref ochrony i dopuszczalnego pozyskiwania: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz. U. 2014 poz. 1409), załączniki nr 1–4. To obowiązujący akt prawny i jedyna podstawa tego, które gatunki znajdziesz na liście. Wyjątek: poz. 301 załącznika nr 2 to odesłanie zbiorcze do załącznika IV dyrektywy siedliskowej 92/43/EWG — nie da się jej pokazać jako pozycji na liście, więc jeśli Twój gatunek jest objęty ochroną właśnie na tej podstawie, napisz do nas bezpośrednio.
• Wskazania ochronne — co konkretnie należy zrobić, by chronić dane stanowisko (np. usuwanie podrastających drzew i krzewów na murawach kserotermicznych), proponowane rozmiary stref ochrony oraz dopuszczalne sposoby pozyskiwania: „Aktualizacja listy gatunków roślin objętych ochroną gatunkową oraz wskazania dla ich ochrony" — A. Kepel, W. Heise, P. Pawlaczyk, P. Urbański, P. Górski, opracowanie wykonane na zlecenie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (umowa nr 96/GDOŚ/DOP/2012), Poznań, 6 maja 2013 r.

Opracowanie GDOŚ poprzedza rozporządzenie — było dla niego materiałem wyjściowym, a nie jego nowelizacją. Dlatego traktujemy je jako źródło zaleceń ochronnych, a nie samej listy gatunków: zgłosić można wyłącznie gatunek objęty ochroną na mocy rozporządzenia. Jeśli dla wybranego gatunku opracowanie zawiera wskazania, zobaczysz je pod nazwą gatunku, a w piśmie do urzędu trafią one do osobnego akapitu z podaniem źródła.

Rośliny inwazyjne (IGO)

Gatunki inwazyjne mają zupełnie inną podstawę prawną niż rośliny chronione — nie wynikają z rozporządzenia o ochronie gatunkowej, lecz z przepisów o gatunkach obcych.

• Lista gatunków — 53 gatunki roślin: 41 z załącznika nr 1 (lista unijna) i 7 z załącznika nr 2 (lista Polski) do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 2022 r. w sprawie listy inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii i listy inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Polski, działań zaradczych oraz środków mających na celu przywrócenie naturalnego stanu ekosystemów (Dz. U. poz. 2649), a także 5 gatunków dopisanych do wykazu unijnego w 2025 r. Każda lista dzieli gatunki na podlegające szybkiej eliminacji oraz rozprzestrzenione na szeroką skalę — od tego zależy, kto prowadzi działania zaradcze. Gatunki podlegające szybkiej eliminacji usuwa RDOŚ, a w parku narodowym — jego dyrektor. Gatunki rozprzestrzenione na szeroką skalę zwalcza się po wpisie stanowiska do Rejestru IGO. Odpowiada za to: w parku narodowym — jego dyrektor; w rezerwacie przyrody — RDOŚ, a w lasach stanowiących rezerwat — dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych; poza parkami i rezerwatami — władający terenem (np. właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca), a na obszarach nieobjętych tymi przypadkami — gmina. Dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych i władający terenem działają po otrzymaniu informacji od gminy. Na obszarze morskim i w pasie technicznym — poza parkami narodowymi, a przy gatunkach rozprzestrzenionych na szeroką skalę także poza rezerwatami przyrody — działania prowadzą odpowiednio Główny Inspektor Rybołówstwa Morskiego i dyrektor urzędu morskiego. Formularz pokazuje kategorię przy każdym gatunku, razem z numerem pozycji załącznika. Dla 17 gatunków nie ma urzędowej nazwy polskiej — wyświetlamy wtedy nazwę naukową. Dławisz okrągłolistny jest w załączniku nr 1, ale ta pozycja wchodzi w życie dopiero z dniem 2 sierpnia 2027 r. — do tego czasu formularz przygotuje pismo informacyjne.
• Obowiązek zgłoszenia — art. 15 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych: każdy, kto stwierdzi obecność IGO w środowisku, niezwłocznie zgłasza to wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta. Gmina przekazuje zgłoszenie dalej — do RDOŚ albo dyrektora parku narodowego, a z obszaru morskiego i pasa technicznego poza parkiem narodowym — odpowiednio do Głównego Inspektora Rybołówstwa Morskiego albo dyrektora urzędu morskiego (art. 16). Dlatego pismo kierujemy wyłącznie do gminy, bez kopii do innych urzędów.
• Najnowsza zmiana listy unijnej — rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/1422 z dnia 17 lipca 2025 r., obowiązujące od 7 sierpnia 2025 r. Dodało do wykazu unijnego 26 gatunków (8 roślin i 18 zwierząt) — wszystkie 8 roślin jest w formularzu. Wśród nich są trzy rdestowce, wcześniej wymienione tylko w wykazie krajowym — od 7 sierpnia 2025 r. są gatunkami z wykazu unijnego, a ich kategorię (rozprzestrzenione na szeroką skalę) formularz przyjmuje za załącznikiem nr 2. Pozostałych 5 roślin dopisanych w 2025 r. rozporządzenie Rady Ministrów jeszcze nie wymienia, więc nie określa ich kategorii (trwają prace nad jego zmianą). Aktualne zestawienie obu wykazów prowadzi Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska.

Uwaga na częste nieporozumienie: publikowane przez GDOŚ listy gatunków obcych analizowanych w projektach obejmują znacznie więcej roślin (np. klon jesionolistny, robinia akacjowa, dąb czerwony, nawłocie, czeremcha amerykańska). To materiały naukowe, a nie wykazy prawne — te gatunki są inwazyjne przyrodniczo, ale nie ciąży na nich ustawowy obowiązek zgłoszenia, więc nie ma ich w formularzu. Jeśli chcesz zgłosić takie stanowisko, napisz do nas bezpośrednio.

Rozpocznij wypełnianie →

Automatyka: ULDK i Mapa własności – grupy rejestrowe (GUGiK) · Bank Danych o Lasach · Geoserwis GDOŚ.